Bab 1: Warisan Negara Bangsa

1.1 Latar Belakang Negara Bangsa Sebelum Kedatangan Barat

• Ciri-ciri negara bangsa Alam Melayu: raja, undang-undang, wilayah pengaruh dan rakyat. (p.4)
• Raja ialah tonggak utama kerajaan; Raja Champa dianggap suci dan dikaitkan dengan Dewa Siva. (p.4)
• Kerajaan Majapahit mengamalkan undang-undang Kutara Manawa. (p.4)
• Wilayah pengaruh ialah kawasan yang rakyatnya menerima pemerintahan seseorang raja; contoh: Funan (Sungai Mekong, Teluk Cam Ranh, selatan Myanmar, Segenting Kra). (p.4)
• Rakyat Srivijaya membuktikan kesetiaan melalui upacara persetiaan dan meminum air sumpah (Inskripsi Telaga Batu). (p.4)
• Srivijaya berpusat di Palembang dan meneruskan ciri negara bangsa Funan dan Champa; diwarisi Kesultanan Melayu Melaka dan Kesultanan Johor-Riau. (p.5)
• Srivijaya (Sanskrit): "sri" = bercahaya, "vijaya" = kemenangan. (p.5)

1.2 Ciri-ciri Negara Bangsa Kesultanan Melayu Melaka

• Enam ciri: kerajaan, rakyat, kedaulatan, wilayah pengaruh, undang-undang dan lambang kebesaran. (p.6)
• Kerajaan: raja sebagai pemerintah tertinggi dibantu pembesar; diperkukuh Sistem Pembesar Empat Lipatan; gelaran sultan digunakan selepas kedatangan Islam. (p.6)
• Rakyat terdiri daripada orang Melayu dan Orang Laut; golongan diperintah merangkumi golongan merdeka dan hamba. (p.6)
• Kedaulatan Melaka diiktiraf Dinasti Ming; Laksamana Cheng Ho mengetuai utusan China. (p.6)
• Wilayah pengaruh meliputi Semenanjung Tanah Melayu dan pantai timur Sumatera, diperoleh melalui penaklukan, naungan dan perkahwinan. (p.7)
• Wilayah taklukan: Pahang, Kuala Linggi, Kelantan, Rokan, Inderagiri, Kampar. Wilayah naungan: Lingga, Patani, Kedah. (p.7)
• Majapahit menghadiahkan Siantan kepada Sultan Mansur Shah kerana mengahwini Puteri Majapahit. (p.7)
• Dua undang-undang bertulis: Hukum Kanun Melaka dan Undang-Undang Laut Melaka. (p.7)
• Lambang kebesaran: adat istiadat, penggunaan warna, nobat, regalia dan cap mohor (mengesahkan arahan sultan). (p.7)

1.3 Keunggulan Sistem Pentadbiran dan Undang-undang

• Pembesar Berempat: Bendahara, Penghulu Bendahari, Temenggung, Laksamana; mentadbir kawasan pegangan. (p.8)
• Pembesar lain: Syahbandar, Bentara, Orang Kaya, hulubalang dan penghulu. (p.8)
• Sultan berkuasa dalam pemerintahan, peperangan, hubungan diplomatik dan agama. (p.8)
• Bendahara Tun Perak berkhidmat untuk empat sultan: Muzaffar Shah, Mansur Shah, Alauddin Riayat Shah dan Mahmud Shah. (p.9)
• Pendapatan Melaka: perdagangan, cukai dan ufti daripada wilayah taklukan serta naungan. (p.9)
• Penghulu Bendahari menguruskan perbendaharaan; Syahbandar mengutip cukai pelabuhan. (p.9)
• Temenggung menjaga keselamatan kota; Laksamana ialah panglima angkatan laut. (p.9)
• Pentadbiran dua peringkat: pusat dan jajahan. (p.9)
• Bendahara ialah ketua pentadbir, ketua turus tentera, penasihat dan pemangku sultan. (p.9)
• Hukum Kanun Melaka mengandungi 44 Fasal (jenayah, bidang kuasa, kekeluargaan, ekonomi). (p.10)
• Fasal 5.1: membunuh tanpa pengetahuan raja atau pembesar dihukum bunuh; Fasal 4: memalsukan titah sultan dihukum bunuh. (p.10)
• Fasal 26: pernikahan memerlukan empat orang saksi (sekurang-kurangnya dua); hamba abdi dan wanita tidak boleh menjadi saksi. (p.10)
• Fasal 30: riba diharamkan dalam perniagaan. (p.10)
• Perkataan khas raja: titah, murka, kurnia, anugerah. (p.10)
• Undang-Undang Laut Melaka diusahakan oleh Nakhoda Jenal, Nakhoda Diri dan Nakhoda Sahak; diperkenan Sultan Mahmud Shah. (p.11)
• Fasal 9: malim mesti arif ilmu pelayaran; lalai sehingga menyebabkan kerosakan dihukum bunuh. (p.11)
• Fasal 6.3: cukai penumpang yang turun sebelum tempoh ialah satu persepuluh hasil. (p.11)

1.4 Peranan Pemerintah dan Rakyat

• Waadat: perjanjian antara Sang Sapurba (pemerintah) dengan Demang Lebar Daun (golongan diperintah). (p.12)
• Golongan pemerintah: sultan, pembesar, kerabat raja dan ulama. (p.12)
• Peranan sultan: menaungi rakyat, mewujudkan perpaduan, bertanggungjawab terhadap kemakmuran, memperkenalkan undang-undang. (p.12)
• Peranan pembesar: memelihara keamanan di kawasan pegangan, perantara sultan dengan rakyat, mengutip hasil (sistem serah) dan tenaga tentera (sistem kerah). (p.12)
• Peranan rakyat: taat setia, tidak menderhaka kerana takut tulah, menjadi tentera, menyumbang tenaga melalui sistem kerah. (p.13)
• Hamba terdiri daripada hamba raja, hamba berhutang dan hamba biasa. (p.13)